Παρασκευή 24 Σεπτεμβρίου 2010
Δευτέρα 26 Ιουλίου 2010
2 νέες εκδόσεις του Συλλόγου
Αγαπητές/οι φίλες/οι
Με μεγάλη χαρά σας ανακοινώνουμε ότι ο Σύλλογος Λιβαδιωτών Θεσσαλονίκης "Ο Γεωργάκης Ολύμπιος" - Έτος ιδρύσεως 1908
εξέδωσε τα δύο τελευταία βιβλία του Κώστα Προκόβα, πρ. Διευθυντή του Ιδρύματος Μ. Τριανταφυλλίδη του Α.Π.Θ. (βλ. συν. εξώφυλλα),
ο οποίος εδώρισε τα δικαιώματα του πνευματικού του μόχθου στον Σύλλογό μας.
Τα βιβλία θα κυκλοφορήσουν από την Παρασκευή 30/7ου/2010
1. "Οι καιροί, ο τόπος και οι άνθρωποι - Οδοιπορικό στο Λιβάδι Ολύμπου" (354 σελίδες - τετραχρωμία)
Εξέχουσα μορφή και προσωπικότητα του Συλλόγου μας, ο Κώστας Προκόβας, μας το θυμίζει αυτό με την στεντόρεια και αρμονική φωνή της σεμνότητάς του
και με την αστείρευτη πέννα του, καταθέτοντας τις δικές του μνήμες ως σπονδή στο βωμό της κοινωνικής μας συνείδησης,
διεγείροντάς την και κρατώντας την άγρυπνη με απαράμιλλο τρόπο.
Με το νέο του βιβλίο ‘Οι καιροί, ο τόπος και οι άνθρωποι. Οδοιπορικό στο Λιβάδι Ολύμπου - Ιστορία, Παιδεία, Παράδοση, Λαϊκός Πολιτισμός, Πρόσωπα και μνήμες’,
ο Κώστας Προκόβας καθίσταται κοινωνός της ράθυμης πολλές φορές αυτογνωσίας μας, ταράζει τα νερά της κοινωνικής μας ραστώνης και ευαισθησίας και
απομακρύνει τρυφερά τα στρώματα της όποιας σκουριάς έχει επικαθήσει επάνω στις μνήμες των παιδικών μας χρόνων
2. "Τότε που παίζαμε - Λαϊκά παραδοσιακά Παιχνίδια του Λιβαδίου Ολύμπου" (204 σελίδες - τετραχρωμία)
‘Προσπάθησα να καταγράψω τα λαϊκά παραδοσιακά παιχνίδια του Λιβαδίου – τα περισσότερα είναι τουλάχιστον πανελλήνια σε διάφορες παραλλαγές – όπως τα έπαιξαν
οι προπολεμικές και οι πρώτες μεταπολεμικές γενιές. Όπως τα θυμήθηκα και όπως μου τα θύμισαν.
Ήταν μια αποκάλυψη για μένα η διαπίστωση ότι το κάθε παιχνίδι είχε έναν ή περισσότερους παιδαγωγικούς σκοπούς.
Όλα είναι σχολείο εποπτικό, πρακτικό’, λέει ο Κώστας Προκόβας στην εισαγωγή αυτού του πονήματός του ‘Λαϊκά παραδοσιακά παιχνίδια του Λιβαδίου Ολύμπου’.
Είναι σε απόλυτη γνώση του Κώστα Προκόβα, όταν η πέννα του καταγράφει τα παιχνίδια των παιδικών του μνημών,
ότι διεγείρει τις μνήμες των παλαιοτέρων, μνήμες που ίσως σκούριασαν από τον αδυσώπητο χρόνο, αλλά που στην ουσία είναι μνήμες απέραντης τρυφεράδας,
μνήμες γεμάτες νοσταλγία για μια ‘ανέμελη’ νιότη, που ούτε οι δύσκολοι καιροί των εποχών εκείνων μπόρεσαν να εξαλείψουν, μνήμες που αμέσως φέρνουν χαμόγελο στα χείλη.
Τα βιβλία τιμώνται 20 € το πρώτο και 15 € το δεύτερο. Σε περίπτωση ταυτόχρονης αγοράς, υπάρχει έκπτωση 5 € (σύνολο 30 € τα δύο).
Είναι μιά μεγάλη και επίπονη προσπάθεια του Συλλόγου μας να εκδόσει τα θαυμάσια αυτά έργα και είμαστε σίγουροι ότι θα βρει ανταπόκριση από όλους σας.
Ο Σύλλογός μας θα οργανώσει την παρουσίαση των βιβλίων αρχικά στο Λιβάδι Ολύμπου κατά τον 15Αύγουστο και
κατόπιν στη Θεσσαλονίκη, Κατερίνη, Λάρισα και ενδεχομένως Αθήνα.
Θα ενημερωθείτε εγκαίρως γιά τις κατά τόπους ημερομηνίες.
Συνιστούμε απερίφραστα να τα προμηθευτείτε.
Λόγω της περιόδου του καλοκαιριού, η λέσχη μας είναι κλειστή. Λειτουργεί τηλεφωνητής και fax στο 2310 812666.
Περισσότερες πληροφορίες ή παραγγελίες μέσω mail - synefakg@arch.auth.gr - sylivthe@otenet.gr ή στα τηλέφωνα:
6972 336232 (Γ. Συνεφάκης) - 6972 771144 (Α. Καραβίδα) - 6974 086153 (Δ. Κοκκινοπλίτης) & 6973 361154 (Κ. Μουσένας).
Σύλλογος Λιβαδιωτών Θεσσαλονίκης "Ο Γεωργάκης Ολύμπιος"
Έτος ιδρύσεως 1908
Γ. Σχολαρίου 3, 54644 Θεσσαλονίκη - Ελλάς / Τηλ. & Fax 2310 812666
e-mail : sylivthe@otenet.gr / Blog : sylivthe.blogspot.com
----------------------------------------------
Διοικητικό Συμβούλιο 2009-2011
Πρόεδρος : Γ. Συνεφάκης
Α/Πρόεδρος : Δ. Κοκκινοπλίτης
Γ. Γραμματέας : Ασπα Καραβίδα
Ταμίας : Κ. Μουσένας
Μέλη : Ε. Φουρκιώτη, Φ. Χρυσικού-Ντάμπου, Δ. Τζημάλας
Κυριακή 11 Ιουλίου 2010
Οι καιροί, ο τόπος και οι άνθρωποι. Οδοιπορικό στο Λιβάδι Ολύμπου - Ιστορία, Παιδεία, Παράδοση, Λαϊκός Πολιτισμός, Πρόσωπα και μνήμες’
ΑΝΤΙ ΠΡΟΛΟΓΟΥ
Καινούργιους τόπους δεν θα βρούμε, δε θα βρούμε άλλες θάλασσες.
Η πόλις θα μας ακολουθεί.
Στους δρόμους θα γυρνάμε τους ίδιους.
Και στες γειτονιές τες ίδιες θα γερνάμε και μες στα ίδια σπίτια αυτά θ' ασπρίζουμε
Κωνσταντίνος Καβάφης
Οι άνθρωποι είναι οι μνήμες τους. Α-λήθεια είναι η μη λήθη, δηλαδή η μνήμη μας. Ζούμε σε περίεργες εποχές, όπου η μνήμη τείνει να θεωρηθεί ως κοινωνικό και πολιτικό μειονέκτημα, ενώ η αμνησία χρησιμοποιείται ως υπόστρωμα για διεργασίες επιβολής και εδραίωσης μιάς νέας τάξης πραγμάτων. Ζούμε μέρες όπου μας θέλουν αμνήμονες, θέλουν στο μυαλό μας να αποτυπώνεται μόνο το εφήμερο, το εύπεπτο, το άκριτο, το εμπορεύσιμο, το αναλώσιμο. Οι μνήμες μας πλέον -και πρέπει να το συνειδητοποιήσουμε το ταχύτερο δυνατόν όλοι μας- είναι μια μορφή αντίστασης κατά του ευτελούς, του υπερφίαλου. Ουσιαστικά είναι μορφή αντίστασης κατά του ανήθικου.
Οι μνήμες μας επομένως είναι τα αντισώματά μας στην ασθένεια της μεταπρατικής λογικής των πραγμάτων, είναι τα τιμαλφή της ιστορίας μας, είναι η γνώση μας, είναι τελικά οι αλήθειες μας.
Ο Σύλλογος Λιβαδιωτών Θεσσαλονίκης ‘Ο Γεωργάκης Ολύμπιος’, με τα 102 χρόνια ζωής (έτος ιδρύσεως το 1908) και τους χιλιάδες ανθρώπους που πέρασαν από τις γραμμές του, έχει αποκτήσει πλέον μία συλλογική μνήμη, που έχουμε όλοι μας την υποχρέωση και να την διαφυλάξουμε και να την μεταδώσουμε στους νεότερους.
Εξέχουσα μορφή και προσωπικότητα του Συλλόγου μας, ο Κώστας Προκόβας, μας το θυμίζει αυτό με την στεντόρεια και αρμονική φωνή της σεμνότητάς του και με την αστείρευτη πέννα του, καταθέτοντας τις δικές του μνήμες ως σπονδή στο βωμό της κοινωνικής μας συνείδησης, διεγείροντάς την με και κρατώντας την άγρυπνη με απαράμιλλο τρόπο. Με το νέο του βιβλίο ‘Οι καιροί, ο τόπος και οι άνθρωποι. Οδοιπορικό στο Λιβάδι Ολύμπου - Ιστορία, Παιδεία, Παράδοση, Λαϊκός Πολιτισμός, Πρόσωπα και μνήμες’, ο Κώστας Προκόβας καθίσταται κοινωνός της ράθυμης πολλές φορές αυτογνωσίας μας, ταράζει τα νερά της κοινωνικής μας ραστώνης και ευαισθησίας και απομακρύνει τρυφερά τα στρώματα της όποιας σκουριάς έχει επικαθήσει επάνω στις μνήμες των παιδικών μας χρόνων
Ο Κώστας Προκόβας, το παιδί της Μνημοσύνης, προσπάθησε ‘να αφουγκραστεί τον παλμό της γενέθλιας γης: τη ζωή των ανθρώπων, τις ιστορίες τους, τη γλώσσα, τους μύθους, τις παραδόσεις, τα πνευματικά δημιουργήματα της λαϊκής ψυχής, την πολιτιστική ζωή, το μορφωτικό και παιδαγωγικό κλίμα μιας μεγάλης κοινότητας. Και ήταν οι καιροί τότε φορτωμένοι με χαλασμούς, ανθρωποθυσίες, αγωνίες και έγνοιες πολλές’, όπως λέει στον πρόλογό του. Επιστρέφει με το γλαφυρό του αυτό πόνημα για μια ακόμη φορά -μετά τα ‘Παιδιά της Μνημοσύνης’ και το ‘Λεξικό της Κουτσοβλάχικής του Λιβαδίου Ολύμπου’- τα τροφεία στον τόπο του, το Λιβάδι του Ολύμπου, έναν μικρόκοσμο 3.000 μονίμων κατοίκων, σκαρφαλωμένο εδώ και τουλάχιστον 9 αιώνες στα
Ο Κώστας Προκόβας, ο γλαφυρός αυτός μάστορας του πνεύματος, στο βιβλίο του αυτό παραθέτει ακτινογραφικά τα πορίσματα και τα στοιχεία της έρευνας για το Λιβάδι και τους ανθρώπους του. Αποτυπώνει στο χαρτί τις μνήμες και τα όνειρά του, με τρόπο ευθύ, καθαρό και ανεξίτηλο. Δημιουργεί μία αέναη ροή πολιτιστικής ιστορίας, ένα συνεχές ιστορικό αποτύπωμα, που θα κληρονομήσουν ως παρακαταθήκη οι νεότεροι. Παράγει και διαθέτει πολύτιμη βιβλιογραφία για τους επόμενους, ενημερώνει, ευαισθητοποιεί και μαλάζει απαλά τις ψυχές μας με τρυφεράδα.
Ο Κώστας Προκόβας προσθέτει -για μία ακόμη φορά- μια πανέμορφη ψηφίδα στο απέραντο ψηφιδωτό που συνθέτει εδώ και χρόνια, χρησιμοποιώντας ως πρωτογενή υλικά την ιστορία, τη γλώσσα, την παιδεία και το λαϊκό πολιτισμό του Λιβαδίου.
Αυτονόητη επομένως, ως ελάχιστη ανταπόκριση και ανταπόδοση στην πνευματική προσφορά του Κώστα Προκόβα, η υποχρέωσή του Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου μας, όχι μόνο να αποδεχθεί, ευγνωμονώντας, τη ευγενή δωρεά των δικαιωμάτων του όμορφου αυτού πονήματος, αλλά να προστρέξει στην έκδοσή του, μία έκδοση που ελπίζουμε να κοσμήσει τις βιβλιοθήκες όλων μας, των μελών και των φίλων του Συλλόγου μας, όπως και των δημοτικών, κρατικών και ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών.
Εμείς οι 7 άνθρωποι που την περίοδο αυτή χειριζόμαστε τις τύχες του Συλλόγου μας, με αυτά τα φτωχά και πεζά λόγια και εκφράζοντας όλα τα μέλη και τους φίλους μας, ευχαριστούμε από καρδιάς τον συγγραφέα Κώστα Προκόβα, π. Διευθυντή του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη του Α.Π.Θ., τον Δάσκαλο Κώστα Προκόβα, τον Πατριώτη Κώστα Προκόβα, για την ανεκτίμητη προσφορά του σε όλους εμάς, στο Λιβάδι μας και στην πατρίδα μας.
Θεσσαλονίκη Ιούνιος 2010
Το Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου Λιβαδιωτών Θεσσαλονίκης ‘Ο Γεωργάκης Ολύμπιος’
Γιώργος Ι. Συνεφάκης, Πρόεδρος - Διονύσης Κοκκινοπλίτης, Αντιπρόεδρος - Άσπα Καραβίδα, Γενική Γραμματέας - Κώστας Μουσένας, Ταμίας - Μέλη : Φρόσω Χρυσικού-Ντάμπου, Ελένη Φουρκιώτη, Μίμης Τζημάλας
Τρίτη 29 Ιουνίου 2010
“Διάλογος” με το Δημ. Πικιώνη: Ο θρήνος της Αττικής γης
“Διάλογος” με το Δημ. Πικιώνη: Ο θρήνος της Αττικής γης
Η γη τούτη (η Αττική γη) κείτεται τώρα
ως το πριν όμορφο σώμα ενός θεϊκού πλάσματος
όπου κατατρώγει τις σάρκες του η αρρώστια.
Και αν είχε μιλιά- και έχει, αλλά δεν την ακούμε- θα έλεγε:
«Δείλαιοι και αμαθείς και βάρβαροι τι κάνετε; Τι αφανίζετε; Δεν ξέρετε ότι είμαι η μητέρα και η τροφός, το λίκνο, η κοιτίδα, η μήτρα της περασμένης δόξας και της μελλούμενης; Μάταια θαυμάζετε τα μνημεία που έστησαν κάποτε τα παιδιά μου.
Δεν ξέρατε πως είναι σαρξ εκ της σαρκός μου, και πως όταν η Μορφή μου αφανισθεί, η δικά τους θα χάσει το νόημα της; Τι εκάνατε την Ελευσίνα; Τι εκάνατε τον Ιλισό και τον Κηφισό, τα δυο αγιάσματα μου; Εβάλατε μέσα τους υπονόμους σας, ρίξατε τα νερά των εικονοστασίων σας. Δεν βλέπω πια βωμούς θεών πάνω εις τα όρη μου και τους λόφους, πάρεξ τα γραφεία και τις μηχανές των εταιρειών σας. Εκείνοι ήταν σημάδι λατρείας. Σε σας δεν απόμεινε παρά η κατώτερη μορφή της σχέσης με τη Φύση: η εκμετάλλευση.
Έτσι καταστρέψατε την πρώτη, σεπτή κορυφή της Ακρόπολης μου, το Λυκαβηττό, τους έλικες που σχημάτιζε το περίγραμμα του
Που είναι ο Κολωνός, τα κράτιστα γας έπαυλα;
Που οι σπηλιές και τα θρόνια του Πανός…»
Μα τι όφελος, η ύβρις μένει. Τίποτα πια δεν μπορεί να την απαλείψει, θα μείνει εις τον αιώνα. Τρισμέγιστη είναι η ενοχή μας. Και όχι μόνο απέναντι του εαυτού μας, μα έναντι της μνήμης των περασμένων, έναντι του μέλλοντος και έναντι όλων των λαών της οικουμένης.
Μα οι ανάγκες; Θα μου πείτε. Εκείνοι που βάζουν αυτό το ερώτημα ξέρουν πολύ καλά ότι δεν είναι η αδήριτη χρεία, αυτή καθαυτή, η αιτία της καταστροφής. Η αιτία έγκειται στον τρόπο που ανεχθήκαμε να θεραπευτεί αυτή η χρεία.
Δημήτρης Πικιώνης (1887- 1968). Αρχιτέκτων, ζωγράφος, μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.
Σάββατο 1 Μαΐου 2010
Ομιλία του Δ.Σ. στο Μοναστήρι (Bitola)
Το Σαββατοκύριακο 27-28 Φεβρουαρίου 2010, ο Σύλλογος Λιβαδιωτών Θεσσαλονίκης οργάνωσε 2ημερη εκδρομή στο Κρούσοβο και στο Μοναστήρι (Bitola) της ΠΓΔΜ, μετά από πρόσκληση του Προξένου του εκεί Ελληνικού Προξενείου. Ο λόγος της τιμητικής αυτής πρόσκλησης ήταν η παρουσίαση της επανέκδοσης, μετά από 100 χρόνια, του “Ετυμολογικού Λεξικού της Κουτσοβλαχικής Γλώσσης”, το οποίο συνέγραψε το 1909 ο Λιβαδιώτης λόγιος γυμνασιάρχης Κωνσταντίνος Νικολαΐδης.
Η πολιτιστική αυτή μετακίνηση στέφθηκε με μεγάλη επιτυχία, δεδομένου ότι 150 άτομα (3 μεγάλα λεωφορεία) ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση. Μάλιστα λόγω έλλειψης χώρων διαμονής, ο Σύλλογος αναγκάστηκε μετά λύπης του να απορρίψει και άλλες αιτήσεις συμμετοχής.
Εκεί ο Σύλλογος ήρθε σε επαφή με τον τοπικό Σύλλογο Ελληνοβλάχων ‘Ο Άγιος Νικόλαος’, με τον οποίο συνήψε στενές σχέσεις φιλίας και συνεργασίας.
Την παρουσίαση του λεξικού έκαναν, σε μία κατάμεστη αίθουσα 600 ατόμων και με πολλούς ορθίους, ο Πρόεδρος του Συλλόγου Γιώργος Συνεφάκης και ο κος Κώστας Προκόβας, παρουσία της πρέσβειρας της Ελλάδας στα Σκόπια κας Παπαδοπούλου, του Προξένου Μοναστηρίου κου Τριπολιτάκη, του προσωρινού Προέδρου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Βλάχων κου Κ. Αδάμ, της Προέδρου της Προέδρου του Συνδέσμου των Απανταχού Μοναστηριωτών κας Β. Παπαθανασίου, του Προέδρου του Εξωραϊστικού Συλλόγου Λιβαδίου κου. Ν. Καψάλη, πολλών Προέδρων άλλων Συλλόγων και της εκεί ομογένειας. Την τελετή διάνθισε με τους χορούς του το Λύκειο Ελληνίδων της Φλώρινας. Εντύπωση προκάλεσε ο ευθύς και καθαρός ιστορικός λόγος που ακούστηκε στην αίθουσα, δεδομένων των συνθηκών που επικρατούν στις σχέσεις των δύο χωρών.
Την επανέκδοση του λεξικού του Κ. Νικολαϊδη, χρηματοδότησε ο ευγενής πατριώτης και καλός φίλος, Θεσσαλονικιός με καταγωγή από τα Μεγάλα Λιβάδια του Πάϊκου, κος Γ. Κωστίκας, ενώ την έκδοση επόπτευσε ο Πρόξενος της Ελλάδας κος Τριπολιτάκης.
Χαρακτηριστικό της επανέκδοσης, είναι ο πρόλογος του Λεξικού, τον οποίο συνέγραψαν τα μέλη του Δ.Σ. του Συλλόγου της Θεσσαλονίκης, καθώς και η μετάφρασή του στην τοπική γλώσσα σε ένθετο που επισυνάπτεται. Επίσης, το ότι το λεξικό αυτό δεν πωλείται στο εμπόριο, αλλά απλώς αποτελεί συλλεκτικό κομμάτι.
Θαυμάσια επίσης ήταν η περιήγηση στο βλαχοχώρι του Κρουσόβου και στην ελληνική συνοικία του Μοναστηρίου, όπου πολλοί εκδρομείς βρήκαν με συγκίνηση ίχνη από την παρουσία των προγόνων τους.
Ο πρόλογος του Λεξικού έχει ως εξής :
‘Στις 28 Σεπτεμβρίου 1908, στην ακόμη υπό τουρκική κατοχή πόλη της Θεσσαλονίκης, η παλαιότερη και πολυπληθέστερη ομάδα των Βλάχων της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι κατάγονταν από το Λιβάδι Ολύμπου, ίδρυσαν τον Σύλλογο των Βλαχοφώνων Ελλήνων με την επωνυμία "Όλυμπος".
Σαραντατρείς πολίτες της Θεσσαλονίκης, εκφραστές μιας πολυπληθούς Λιβαδιώτικης και φυσικά βλαχόφωνης κοινωνίας, προσηλωμένοι στην ελληνική ιδέα, πρωτοστάτησαν στη δημιουργία αυτού του Συλλόγου για να αντιδράσουν με τον εντονότερο δυνατό τρόπο στη ρουμανική προπαγάνδα, η οποία ήταν σε μεγάλη έξαρση εκείνη την εποχή. Συντάκτης του 1ου καταστατικού του Συλλόγου ήταν ο Λιβαδιώτης Κωνσταντίνος Νικολαΐδης, γυμνασιάρχης στη Θεσσαλονίκη και συγγραφέας του περίφημου για την εποχή του «Ετυμολογικού Λεξικού της Κουτσοβλαχικής Γλώσσης», το οποίο εκδόθηκε στην Αθήνα το 1909.
Η σύνθεση του 1ου Διοικητικού Συμβουλίου του Συλλόγου ήταν η εξής : Ελευθέριος Χατζηκώστας (Ιατρός) Πρόεδρος, Δημήτριος Ζάννας (Ιατρός) Αντιπρόεδρος, Λάζαρος Αντωνιάδης (Καθηγητής) Γεν. Γραμματεύς, Ιωάννης Μπαλτατζής (Διευθυντής αστικής Σχολής) Ειδικός Γραμματεύς, Κωνσταντίνος Παπαγεωργίου (Έμπορος) Ταμίας.
Σύμβουλοι: Ιωάννης Βούβαρης (Υποδηματοποιός), Γεώργιος Γριζόπουλος (Εμπορομεσίτης), Σοφοκλής Βελλίδης (Υπάλληλος Τραπέζης), Μιχαήλ Τσοβαρίδης (Ξενοδόχος), Ανέστης Παχύνας (Καφεπώλης), Τζων Τέγος (Υπάλληλος), ο συντάξας Κωνσταντίνος Νικολαΐδης (πρώην Γυμνασιάρχης).
Για την ιστορία, αναφέρουμε και τα ιδρυτικά μέλη του Συλλόγου (πολλοί από εμάς θα αναγνωρίσουν ενδεχομένως και προγόνους τους), τα οποία είναι τα εξής : Ιωάννης Ν. Ζάννας, Χαριλ. Γ. Ζουζακίδης, Σωτ. Ζήσης, Αλκιβιάδης Δ. Τσαπούλης, Δημ. Χ. Παρασκευάς, Σωτήριος Δήμου Ρέχας, Ξενοφών Καλαμπαλίκης, Σωτήριος Αθ. Μιάτης, Αντώνιος Κ. Φωτίου, Δ. Βλαχάβας, Λάζαρος Πασχάλης, Γεώργιος Ιωαννίδης, Αντώνιος Κυλώνης, Πέτρος Ν. Περδίκης, Χρήστος Πάϊκος, Σωτήριος Κοκήδης, Θωμάς Περδίκης, Θωμάς Π. Πελιάφας, Αναστάσιος Ν. Τσιτσιφάκης, Κωνσταντίνος Ευθυμίου, Σαράντης Δημητρίου, Αστέριος Παχέος, Νικόλαος Γ. Χρυσοχόος, Λάζαρος Ν. Χαλκιάς, Ιωάννης Α. Κάλφα, Ιωάννης Γ. Γριζόπουλος, Αθανάσιος Καράλας, Στέφανος Κ. Παπασυννεφάκης, Αντώνιος Πετράκης, Χρίστος Ν. Γανούσης, Κώστας Παπασυννεφάκης.
Κύριος και πρωτεύων σκοπός του Συλλόγου των εν Θεσσαλονίκη Λιβαδιωτών Ολύμπου και του Κωνσταντίνου Νικολαΐδη ήταν η αντιμετώπιση της τότε περιρρέουσας ατμόσφαιρας, όπου σκοπίμως από διάφορα κέντρα επιχειρείτο η ταύτιση της εθνικής συνείδησης με τον χρησιμοποιούμενο από τον λαό γλωσσικό κώδικα. Η ειδοποιός χρήση της βλαχικής αποτελούσε το κύριο είδος τροφής για την ενίσχυση της τότε ρουμανικής προπαγάνδας (αρκετά υπολείμματα της οποίας εμφανίζονται εν πολλοίς και σήμερα) και του αφελληνισμού του βλαχόφωνων Ελλήνων, που προβλημάτιζε ακόμη και τους ακραιφνώς προσηλωμένους στην ιδέα του Ελληνισμού Ολύμπιους Βλάχους. Η τότε οθωμανική εξουσία υπέθαλπε και ευνοούσε κάθε προσπάθεια διαίρεσης των υπηκόων της, υπηρετώντας το δόγμα “διαίρει και βασίλευε”, επιχειρώντας με βάση τη γλώσσα και τη λαϊκή κουλτούρα να διακρίνει τις εθνότητες και να διαιρέσει ιδιοτελώς τους λαούς. Σήμερα η επιστήμη έχει τεκμηριώσει οριστικά (και θεωρείται πλέον αυτονόητο), ότι δεν ταυτίζεται η γλώσσα με την εθνότητα. Υπάρχουν εξ άλλου πάμπολλα τέτοια παραδείγματα, τόσο στον ευρωπαϊκό χώρο, όσο και σε άλλες ηπείρους. Ασφαλώς ανάλογες θεωρίες ήταν γνωστές και τότε, οι σκοπιμότητες όμως τις διαστρέβλωσαν. Για πολλούς το διακύβευμα της διεκδίκησης χώρου στη Βαλκανική ήταν σημαντικό, διότι η Βαλκανική και το Αιγαίο θεωρούνταν και ήταν πάντοτε χώρος ζωτικός και ελκυστικός .
Αυτός ο άνθρωπος λοιπόν, ο λόγιος γυμνασιάρχης Κωνσταντίνος Νικολαΐδης, με μεταπτυχιακές σπουδές εκείνα τα χρόνια στο πανεπιστήμιο της Λειψίας, συνέγραψε, με τη στέρεα επιστημονική του γνώση και ήθος και μετά από άοκνες προσπάθειες και πολυετή μόχθο, το “Ετυμολογικόν Λεξικόν της Κουτσοβλαχικής Γλώσσης”. Επρόκειτο περί ενός επιστημονικού και τυπογραφικού άθλου για εκείνα τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα, ο οποίος απετέλεσε μια σαφή και καθαρή απάντηση στη ρουμανική προπαγάνδα και ανέδειξε την ιστορική και διαχρονική διασύνδεση της κουτσοβλαχικής με την ελληνική γλώσσα. Το λεξικό αυτό ήταν ένα ισχυρό όπλο άμυνας με επιστημονική τεκμηρίωση για τους βλαχόφωνους Έλληνες, που είχαν δώσει και έδιναν τον αγώνα για την απελευθέρωση της Μακεδονίας.
Ο ίδιος αυτός άνθρωπος, που συνέταξε το 1ο καταστατικό του Συλλόγου των εν Θεσσαλονίκη παροικούντων Βλαχολιβαδιτών του Ολύμπου, με το μνημειώδες αυτό έργο του λεξικού, αναζήτησε για πρώτη φορά στα χρονικά την ετυμολογική προέλευση των λέξεων της κουτσοβλαχικής και αντιπαραβάλλοντάς τις με τις αντίστοιχες δακορουμανικές, κατάφερε να καταρρίψει τους μύθους της ρουμανικής προπαγάνδας και να τεκμηριώσει επιστημονικά την ελληνικότητα του βλαχόφωνου στοιχείου. Ο Κωνσταντίνος Νικολαΐδης, με τα όπλα της επιστήμης και μόνον, ανατρέπει τα προπαγανδιστικά κατασκευάσματα των Ρουμάνων και φτάνει στο συμπέρασμα: “Μέγα χάσμα μεταξύ της κουτσοβλαχικής και της ρουμανικής καθ' όλα μεν, ιδίως δε κατά το λεξιλόγιον”, ενώ σοβαροί επιστήμονες της εποχής συναινούν εκόντες-άκοντες με τα επιστημονικά πορίσματα του Κ Νικολαΐδη.
Πρόκειται αναντίρρητα γιά μία μέγιστη προσφορά του Κωνσταντίνου Νικολαΐδη (όπως και των λοιπών ιδρυτών του Συλλόγου Λιβαδιωτών Θεσσαλονίκης) στη διατήρηση της εθνικής συνείδησης, σε μία εποχή που πολλοί προσπαθούσαν να αναγάγουν τη γλώσσα σε κουτσοβλαχικό ζήτημα, πλαστογραφώντας την ιστορία, μιλώντας για βλάχικη μειονότητα και για ιδιαίτερη εθνότητα. Και όλα αυτά ερήμην των ανθρώπων που με αγώνες και κοινωνική προσφορά για τον Ελληνισμό, με το πάθος τους για την ελληνική παιδεία -τουλάχιστον επί δύο αιώνες πριν- είχαν διακινδυνεύσει πολλές φορές και είχαν μοχθήσει για την προκοπή του τόπου τους.
Ο Κωνσταντίνος Νικολαΐδης, συγγράφοντας το λεξικό του, ήξερε ότι αναλάμβανε ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα. Οι ειδικοί το ξέρουν ότι “πλήρες” λεξικό δεν είναι δυνατό να υπάρξει. Τόλμησε το εφικτό κάτω από δύσκολες συνθήκες. Είναι η πρώτη φορά (1909), όσο γνωρίζουμε, που καταγράφεται και ετυμολογείται η κουτσοβλαχική γλώσσα με τρόπο επιστημονικό. Πρόκειται για έργο θεμελιακό στη μελέτη αυτής της γλώσσας της βαλκανικής και ιδιαίτερα της ελληνικής χερσονήσου, της γλώσσας που μιλούσαν Έλληνες, κυρίως της Θεσσαλίας, της Ηπείρου και της Μακεδονίας, αλλά και της διασποράς.
Ο Κωνσταντίνος Νικολαΐδης κατατάσσεται στην κατηγορία των αφανών εκείνων μεγάλων πατριωτών, αγνώστων στους πολλούς και γνωστών μόνον σε ορισμένους ειδικούς, ο οποίος με το έργο του και τις πράξεις του θωράκισε τον Ελληνισμό, εξοπλίζοντάς τον με αδιαμφισβήτητα επιστημονικά τεκμήρια, ώστε να αποκρούσει επαρκώς τις προπαγανδιστικές και υστερόβουλες εναντίον του επιθέσεις της εποχής, που είχαν ως στόχο την αλλοίωση της γεωπολιτικής φυσιογνωμίας των Βαλκανίων.
Ο Σύλλογος Λιβαδιωτών Θεσσαλονίκης ‘Ο Γεωργάκης Ολύμπιος’, η ιστορική συνέχεια του Συλλόγου των εν Θεσσαλονίκη παροικούντων Βλαχολιβαδιτών του Ολύμπου ‘ΟΛΥΜΠΟΣ’ (με τροποποιήσεις του καταστατικού του το 1929 και το 1977), είναι περήφανος για το τέκνο του Λιβαδίου Ολύμπου Κωνσταντίνο Νικολαΐδη. Το όνομα του Ντούλα (Κωνσταντίνου) Νικολαΐδη, ως συνεπούς συνεχιστή των αγώνων του ήρωα Φιλικού Γεωργάκη Ολυμπίου, προστίθεται ως ανεκτίμητο κόσμημα στα άλλα ονόματα των τέκνων του Λιβαδίου Ολύμπου, των αγωνιστών της πατρίδας, της παιδείας και του πολιτισμού. Ο Σύλλογος Λιβαδιωτών Θεσσαλονίκης ‘Ο Γεωργάκης Ολύμπιος’ είναι περήφανος για όλους τους Λιβαδιώτες, συμπατριώτες και πολλούς από αυτούς μέλη του, όπως την ψυχή του Μακεδονικού Αγώνα ιατρό Δημήτριο Ζάννα, τον υπουργό της κυβέρνησης του Ελευθερίου Βενιζέλου μηχανικό Αλέξανδρο Ζάννα, τον μεγάλο διανοούμενο Παύλο Ζάννα, τον πρέσβη Κυβερνίδη, τον Δήμαρχο Θεσσαλονίκης Πέτρο Συνδίκα, τον νυν Πρόεδρο του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και πρώτο Δήμαρχο Θεσσαλονίκης μετά τη μεταπολίτευση Δημήτρη Ζάννα, τιμηθέντα από την Ακαδημία Αθηνών και την Πολιτεία για την αντιστασιακή του δράση στην Κατοχή μαζί με τον δικηγόρο και Επίτιμο Πρόεδρό μας Γιάννη Τριάρχου, τον φιλόλογο-συγγραφέα και πρώην Διευθυντή του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Κώστα Προκόβα και πολλούς άλλους.
Ο τελευταίος, ο κος Κώστας Προκόβας, συνεχίζοντας την παράδοση των μεγάλων παιδαγωγών, διανοουμένων και συγγραφέων Λιβαδιωτών, που την τίμησε με μοναδικό τρόπο ο Κωνσταντίνος Νικολαΐδης με το λεξικό του το 1909, εκτός των άλλων έργων του, συνέγραψε και το Λεξικό της Κουτσοβλαχικής του Λιβαδίου Ολύμπου (λέξεις, ιστορία, παράδοση και λαϊκός πολιτισμός – παράγωγα, συνώνυμα, ετυμολογία), για να ‘μπορέσει κι αυτός να ανταποδώσει τα τροφεία στην πατρίδα του’, όπως ο ίδιος λέει. Στο θαυμάσιο και ογκωδέστατο (720 σελίδων) αυτό έργο, που δεν είναι ένα απλό ερμηνευτικό λεξικό ή ένα γλωσσάρι, ο συγγραφέας καταθέτει άπειρα λαογραφικά και ιστορικά στοιχεία του τόπου του και της ευρύτερης περιοχής του Ολύμπου, κάνοντας το πόνημα του να αποτελεί ένα γλαφυρότατο αφηγηματικό λογοτέχνημα. Ο συγγραφέας αφιέρωσε το έργο του στους ‘επώνυμους και ανώνυμους ανθρώπους του Λιβαδίου που έζησαν, έδρασαν και κράτησαν με καρτερία και αξιοπρέπεια το ήθος της ορεινής κοινότητάς μας’ και έκανε την εξαιρετική τιμή στον Σύλλογό μας, να του δωρίσει τα δικαιώματα της έκδοσης. Ο Σύλλογός μας το εξέδωσε ιδίοις εξόδοις το 2006 και από τότε κοσμεί τις δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες της πόλης μας και της χώρας, όπως και πολλές ιδιωτικές.
Περιποιεί μεγάλη τιμή για τον Σύλλογό μας που ο ρέκτης Πρόξενος της Ελλάδας στο Μοναστήρι κος Μάρκος Τρπολιτάκης μας πρότεινε να καταθέσουμε αυτό το κείμενο αντί προλόγου, στο υπό επανέκδοση “Ετυμολογικόν Λεξικόν της Κουτσοβλαχικής Γλώσσης”, ώστε να τιμήσουμε και εμείς τη μεγάλη πνευματική μορφή του Κωνσταντίνου Νικολαΐδη. Μετά από 100 χρόνια, η επανέκδοση του μνημειώδους έργου του, του πολύτιμου αυτού εργαλείου μελέτης και έρευνας, το οποίο απετέλεσε ένα άρτιο επιστημονικά και ακράδαντα τεκμηριωμένο όπλο άμυνας για τους βλαχόφωνους Έλληνες που έδιναν τότε τον αγώνα για την απελευθέρωση της Μακεδονίας, αποτελεί μία εξόχως ευγενή ενέργεια και μία οφειλόμενη απότιση φόρου τιμής και σεβασμού στον συγγραφέα. Η έκδοση αυτή θα μείνει ως παρακαταθήκη στις νέες γενιές, δεδομένου ότι εκτός από ένα πλούσιο απόθεμα λέξεων και νοημάτων μιας γλώσσας που σήμερα συρρικνώνεται συνεχώς με δραματικό τρόπο, μεταφέρει και την ατμόσφαιρα της ταραγμένης εκείνης εποχής. Μιάς εποχής, με τα Βαλκάνια να είναι ένα κουβάρι εθνοτήτων, μετακινούμενων ως πιόνια σε μια σκακιέρα, πάνω στην οποία παίζονταν και παίζονται ακόμη και σήμερα παιγνίδια χωρίς κανόνες, γεμάτα ψευδομεγαλοϊδεατισμούς, ανιστόρητα ιδεολογήματα, κυνικές στρεβλώσεις και παραχαράξεις της ιστορικής αλήθειας και όπου (κατά τη ρήση του Τσώρτσιλ) παράγεται περισσότερη ιστορία από όση αυτός ο πολυτάραχος τόπος μπορεί να καταναλώνει.
Ίσως αυτή η έκδοση και τα νοήματά της που βρίσκονται μέσα και κάτω από τις λέξεις της, αποτελέσουν ένα καμπανάκι αφύπνισής από την ιστορική μας ραστώνη, την δημοκρατική μας τεμπελιά, την συνειδησιακή μας αγρανάπαυση και την πατριωτική μας σκουριά, στις οποίες έχουμε πολλοί από εμάς περιπέσει.
Καλό θα είναι λοιπόν, να γρηγορούμε όλοι μας, ο καθένας με τα μέσα που διαθέτει, ώστε την ιστορία και τα νοήματά της που την έγραψαν οι πρόγονοί μας και την γράφουμε και εμείς, να μην επιτρέψουμε να μας την διηγούνται, πλαστογραφημένη, άλλοι.
Χαιρετίζουμε λοιπόν την θαυμάσια αυτή ιδέα της επανέκδοσης του λεξικού Νικολαΐδη και συγχαίρουμε τους πρωτεργάτες της, τις ελληνικές προξενικές αρχές και τον κο Γιώργο Κωστούλα, καλό φίλο και πατριώτη,
Εκ μέρους του Συλλόγου Λιβαδιωτών Θεσσαλονίκης, το Διοικητικό του Συμβούλιο
Γιώργος Συνεφάκης Πρόεδρος, Διονύσης Κοκκινοπλίτης Α/πρόεδρος, Άσπα Καραβίδα Γενική Γραμματέας, Κώστας Μουσένας Ταμίας, Ελένη Φουρκιώτη, Μίμης Τζημάλας, Φρόσω Χρυσικού-Ντάμπου’
Καλό θα ήταν λοιπόν, οι Δημοτικές Αρχές του Λιβαδίου και οι πολιτιστικοί του φορείς, να μην επαφίενται μόνον στη μεγάλη εθνική μορφή του Γεωργάκη Ολυμπίου και να περιορίζονται στη μεγάλη σκέπη της σκιάς του, αλλά να προβάλουν και να τιμούν και άλλες μεγάλες προσωπικότητες του Λιβαδίου, οι οποίες είναι σχεδόν άγνωστες στους κατοίκους του. Εκκρεμεί πάντα μία μεγάλη εκδήλωση-συνέδριο, για τις ιστορικές μορφές των γραμμάτων και των τεχνών με λιβαδιώτικες ρίζες, ώστε να εμπλουτιστεί η παιδεία και η γνώση μας για το μεγάλο έργο που προσέφεραν στο Λιβάδι, στην Ελλάδα και όχι μόνον.
Δευτέρα 8 Φεβρουαρίου 2010
Δευτέρα 25 Ιανουαρίου 2010
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
